تحریر دفتر مشاغل برای تمامی کسبوکارهایی که در ردیف مشاغل موضوعبند (ب) ماده ۹۵ قانون مالیات مستقیم قرارگرفته ضروری است. این مشاغل باید فعالیتهای مالی خود نظیر خرید کالا و یا دریافت خدمات، انجام هزینههای روزمره واحد کسب، فروش کالا و یا ارائه خدمات و سایر موارد را به ترتیب در دفتر “مشاغل” یا دفتر “درآمد و هزینه” ثبت نمایند تا امکان رسیدگی به مالیات در پایان سال میسر شود. در این مقاله به آموزش تحریر دفتر مشاغل خواهیم پرداخت.
نحوه نوشتن دفتر مشاغل (درآمد هزینه)
تمامی درآمدها و هزینهها، خریدوفروش داراییها، مالیات و عوارض ارزشافزوده، به ترتیب تاریخ باید در دفتر مشاغل بهطور کامل ثبت شود. درصورتیکه هر یک از موارد نوشتهشده در دفتر، دارای اسناد و مدارک است، مستندات مربوطه باید برای مأموران مالیاتی، نگهداری شود.
1. ستون تاریخ در دفتر مشاغل
در این ستون باید تاریخ معاملات در همان روزی که انجامشدهاند را بهطور دقیق و به ترتیب ثبت نمایید.
2. ستون شرح در دفتر مشاغل
در این ستون مختصری از فعالیتهای انجامشده مانند خرید، فروش، هزینه، درآمد، خرید داراییهای استهلاکپذیر، مالیات و عوارض ارزشافزوده خرید، مالیات و عوارض ارزشافزوده هزینهها، ثبت میشود.
3. ستون مشخصات
در این ستون از دفتر مشاغل، اسناد معاملات انجامشده نظیر صورتحسابهای خرید یا فروش کالا و خدمات، اسناد هزینهها و اسناد مربوط به خریدوفروش دارایی که دفاتر بر اساس آنها ثبت و تحریر میگردد را شرح خواهیم داد.
4. ستون خرید
در این ستون قیمت خرید کالا و یا مواد مصرفی تولید کالا یا خدمات را ثبت میکنیم.
5. ستون هزینهها
در این ستون از دفتر مشاغل، هزینههایی که منحصراً به تحصیل درآمد در دوره مالی مربوط میشود، در عناوین زیر طبقهبندی خواهد شد:
هزینههای حقوق و دستمزد
بیمه داراییها
اجاره محل
استهلاک داراییها
حملونقل
برق، آب، گاز، تلفن و ….
6. ستون درآمد/ فروش
در این ستون درآمد حاصل از فروش خدمات ارائهشده اعم از نقدی و یا غیر نقدی (نسیه) ثبت خواهد شد.
7. ستون ثبت داراییهای استهلاکپذیر
در این ستون آن قسمت از داراییهای ثابت که ارزش آنها بدون توجه به تغییر قیمت، به دلیل استفاده و یا گذشت زمان کاهش مییابد، نظیر ماشینآلات، ساختمانها، وسایل نقلیه، اثاثیه و… ذکر میشود. بهعنوانمثال چنان چه یک واحد تجاری یک کامپیوتر برای استفاده درون آن واحد خریداری نماید، باید تاریخ خرید در این ستون درج شود.
8. ستون مالیات و عوارض ارزشافزوده خرید، هزینه و دارایی
مالیات و عوارض ارزشافزوده با توجه به فاکتور خرید و هزینهها بلافاصله پس از خرید کالا در این ستون درج خواهد شد. ستون مالیات و عوارض ارزشافزوده متعلق به درآمد یا فروش در دفتر مشاغل مالیات ارزشافزوده و عوارض عرضه خدمات و یا کالا 2. بلافاصله پس از ارائه خدمت در این ستون ثبت میشود.
نکات مهم در نوشتن دفتر مشاغل
برای تحریر دفتر مشاغل نکاتی وجود دارد که لازم است از آنها آگاهی داشته باشید:
تبصره۱: با توجه به اینکه دفتر هزینه و درآمد برای مشاغل بند ب ماده ۶۹ ق.م.م تهیهشده است، ثبت طرف حساب معاملات ضرورتی ندارد.
تبصره۲: هرگونه عودت وجه و برگشت از خرید، فروش، هزینهها و یا خریدوفروش هر نوع دارایی، باید در همان ستون مربوطه با قلم قرمز و بهصورت جداگانه و با علامت منفی درج شود.
تبصره۳: نوشتن دفتر با وسایلی مانند مداد که قابل محو شدن است ممنوع میباشد.
تبصره۴: دو ستون انتهایی مختص مؤدیانی است که مشمول قانون مالیات بر ارزشافزوده هستند و فراخوانده شدهاند.
تبصره ۵: هرگونه پرداخت مرتبط با خرید کالا مانند هزینه حملونقل در هزینه دوره ثبت و میزان موجودی کالای انتهای دوره بر طبق آخرین خریدهای صورت گرفته، در جدول پیوست شماره ۲ لحاظ میشود.
برخی مقررات مهم در هنگام نوشتن دفتر مشاغل
هزینههای قابلقبول شامل موضوع موارد ۱۴۷ تا ۱۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم و همچنین تبصره ۹ ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزشافزوده میباشد. هزینههایی که در حد متعارف متکی به مدارک است و انحصاراً مربوط به تحصیل درآمد صاحبان مشاغل در دوره مالی مربوط با رعایت حدنصاب مقررشده است، در حسابهای مالیاتی قابلقبول میباشد. هزینههایی که شرایط مذکور را دارند به شرح زیر هستند:
قیمت تمامشده کالای خریداریشده و یا مواد اولیه مصرفی خدمات و کالا
هزینههای حقوق و دستمزد
هزینه آب و برق و گاز و تلفن
هزینه اجاره مکان
هزینه بیمه داراییها
هزینه استهلاک داراییهای ثابت
هزینه حملونقل
آن قسمت از مالیات یا عوارض پرداختی موضوع قانون مالیات بر ارزشافزوده که قابل کسر از مالیاتهای وصولشده نیست.
خواندن مقالات زیر توصیه میشود….